W Starobielsku utworzono obóz koncentracyjny dla polskich jeńców wojennych

Osoby:
5Lista osób
Wydarzenia:
2Lista wydarzeń
Cmentarze:
1Lista cmentarzy
Data wydarzenia:
19.09.1939
Informacje dodatkowe

19 września ludowy komisarz spraw wewnêtrznych Ławrentij Beria wydał rozkaz nr 0308, zgodnie z którym utworzono Zarząd NKWD ZSRR do Spraw Jeńców Wojennych (UPW – Uprawlenije po Diełam Wojennoplennych). Tym samym rozkazem polecono zorganizowanie ośmiu obozów jenieckich – ostaszkowskiego, juchnowskiego, kozielskiego, putywelskiego, kozielszczańskiego, starobielskiego, jużskiego i orańskiego. Tak zwaną obsługę operacyjno-czekistowską jeńców wojennych zajmował się Wydział Specjalny NKWD ZSRR. Do 23 września w Zarządzie ds. Jeńców został opracowany regulamin obozu dla jeńców wojennych. Przejściowo jeńcy byli gromadzeni w obozach rozdzielczych i 138 punktach odbiorczych, skąd następnie przekazywano ich do wyżej wymienionych obozów.

Obóz jeniecki w Starobielsku, w obwodzie woroszyłowgradzkim, został rozlokowany na terenie dawnego żeńskiego monastyru. Otoczony był ceglanym murem o wysokoœci 170 cm, za którym znajdowała się trzymetrowej szerokości strefa ochronna, a następnie dodatkowe ogrodzenie z drutu kolczastego. Jeńców rozlokowano w kilkunastu (według raportu z połowy października 1939 roku – w szesnastu) budynkach różnego przeznaczenia: w pomieszczeniach cerkiewnych, stajniach, szopach, oborach, składach (także na korytarzach i w piwnicach), w namiotach oraz ziemiankach wykopanych przez samych jeńców. Wielu z nich początkowo spało pod gołym niebem, ponieważ „terytorium obozu nie mieści znajdującej się liczby jeńców wojennych”. Zgodnie z założeniem, docelową pojemność obozu obliczano na 10 tysięcy osób, jednak raport sporządzony około połowy października stwierdzał, że w obozie może pomieścić się w rzeczywistości 4000–4500 jeńców, jeżeli z cerkwi zostanie usunięte zmagazynowane w niej zboże. Stan liczebny obozu w pierwszych tygodniach funkcjonowania był płynny, ponadto nie było realnych możliwoœci dokładnego policzenia jeńców.

Naczelnikiem obozu starobielskiego mianowany został 19 września 1939 roku kpt. bezpieczeństwa państwowego Aleksandr G. Bierieżkow, jego zastêpcą G. I. Antonow, komisarzem Michaił N. Kirszyn; obydwaj poprzednio pracowali w strukturach Głównego Zarządu Obozów NKWD ZSRS (GUŁAG). Oddziałem Specjalnym (Osobyj otdieł) kierował pracownik woroszyłowgradzkiego Zarządu NKWD Michaił I. Lebiediew. Naczelnik odpowiedzialny był za całokształt życia obozowego, jednakże władza jego została okrojona na rzecz komisarza oraz naczelnika Oddziału Specjalnego i w rzeczywistoœci sprowadzała siê do funkcji czysto formalnych. Ustalony odgórnie etat załogi obozu starobielskiego wynosił 117 ludzi, by ulec znacznemu zwiêkszeniu – do 254 osób – podczas „rozładowania” obozu wiosną 1940 roku. Zewnętrzną ochronę obozu stanowiło 10 trzyzmianowych posterunków z kompanii 230 pułku Wojsk Konwojowych NKWD, w nocy dodatkowo wystawiano 4 posterunki. Ochronę wewnętrzną pełniła drużyna dozorców – strażników, którzy ochraniali areszt, komendanturę i pomieszczenia Oddziału Specjalnego, a także magazyn uzbrojenia oraz pilnowali jeńców wychodzących do pracy poza strefę obozu. Dwa posterunki strzegły budynku jeńców-pułkowników, jeden – budynku generałów. W dniu 8 października w Starobielsku zarejestrowano 7352 jeńców, wśród nich tylko 559 oficerów. Tego samego dnia w pozostałych obozach odnotowano ogó³em 7310 oficerów, którzy – zgodnie z podjętą uchwałą – powinni zostać przewiezieni do Starobielska. W tym okresie wstrzymano przesyłanie jeńców do odpowiednich obozów, m.in. wskutek przewidywanej wymiany ich z Niemcami, a także z powodu wykonania rozporzżdzeń o zwolnieniu szeregowych Ukraińców, Białorusinów oraz innych narodowości, „których ojczyzną jest terytorium Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi”.

W obozie w Starobielsku przetrzymywano jeńców rozstrzelnych wiosną 1940 roku w Charkowie.

Powiązane wydarzenia

OsobaData wydarzeniaJęzyk
1
W Kozielsku utworzono obóz koncentracyjny dla polskich jeńców wojennych15.11.1939pl, ru
2W Ostaszkowie utworzono obóz koncentracyjny dla polskich jeńców wojennychW Ostaszkowie utworzono obóz koncentracyjny dla polskich jeńców wojennych19.09.1939lv, pl, ru, ua

Mapa

Źródła: radaopwim.gov.pl

Brak miejsc przypisany

    Osoby

    Osoba Data ur. Data śm. Język
    1Piotr SoprunienkoPiotr Soprunienko00.00.190823.06.1992pl, ru
    2Ławrientij BeriaŁawrientij Beria29.03.189923.12.1953de, ee, en, fr, lt, lv, pl, ru, ua
    3Zdzisław DziadulskiZdzisław Dziadulski05.12.189600.00.1940pl
    4Wiaczesław MołotowWiaczesław Mołotow09.03.189008.11.1986de, en, fr, lt, lv, pl, ru
    5
    Александр Бережков00.00.1885ru

    Cmentarze

    Osoba Data ur. Data śm. Język
    1Piatichatki, Cmentarz Ofiar TotalitaryzmuPiatichatki, Cmentarz Ofiar Totalitaryzmuen, pl
    Tagi